Bağlarbaşı Mahallesi, Vatan Caddesi No: 31/A, 77200 Merkez / YalovaVatan Cd. No: 31/A · Yalova Merkez Hafta içi 09:00–19:00 · Cumartesi 09:00–15:00
Randevu al

Durumlar ve şikâyetler

Tenisçi dirseğinde (lateral epikondilit) fizyoterapi

Tenisçi dirseği, dirseğin dış kısmındaki ön kol kası tendonunda yüke bağlı gelişen bir tendinopatidir. Fizyoterapide yük yönetimi ve kademeli direnç egzersizi öne çıkar.

Bölge
Omuz, dirsek ve el
Tıbbi adı
Lateral epikondilalji (lateral epikondilit)
Bilinen diğer adları
tenisçi dirseği, dirsek tendiniti, dirseğin dışında ağrı

Son güncelleme 7 dk okuma

Dirsek, ön kol ve el bileğiKol kemiğinin alt ucu, dirsek, ön kolun iki kemiği ve el bileğindeki küçük kemik dizisi; dış epikondil işaretli.temsilî çizim
Bu sayfada
  1. Tenisçi dirseği nedir?
  2. Belirtileri nelerdir?
  3. Neden olur? Risk etkenleri
  4. Tanı nasıl konur?
  5. Fizyoterapide yaklaşım
  6. Kanıt ne diyor?
  7. Doğru bilinen yanlışlar
  8. Ne zaman hekime başvurmalı?
  9. Günlük yaşamda dikkat edilebilecekler
  10. Sık Sorulan Sorular

Tenisçi dirseği (lateral epikondilit), dirseğin dış kısmında bileği ve parmakları geriye kaldıran ön kol kaslarının tendonunda gelişen, yüke bağlı bir tendon sorunudur. Adına rağmen çoğu kişi tenis oynamaz. Tanıyı hekim koyar; fizyoterapi, hekimin planı doğrultusunda yük yönetimi ve kademeli egzersizle işlevi desteklemeyi amaçlar.

Tenisçi dirseği nedir?

Tenisçi dirseği, dirsek kemiğinin dış çıkıntısına (lateral epikondil) tutunan ortak ekstansör tendonunda, tekrarlayan yüke tendonun uyum sağlayamamasıyla ortaya çıkan ağrılı bir durumdur. Tıpta artık “lateral epikondilalji” ya da “tendinopati” adı tercih edilir.

Eski adı olan “epikondilit”, iltihabı çağrıştırır. Oysa tendonda temel sorun çoğu zaman klasik bir iltihap değil, yüke verilen yanıtın ve tendon yapısının değişmesidir. Bu, tedavi yaklaşımını da belirler: dinlendirmekten çok, tendonu kademeli olarak yüke hazırlamak ön plandadır.

Benzer yakınmalar, dirsek çevresindeki sinir ya da boyun kaynaklı sorunlarla da görülebilir, ayrımı hekim yapar.

Belirtileri nelerdir?

Tenisçi dirseğinin ana belirtisi, dirseğin dış yan kısmında hissedilen ve kavrama ya da bilek hareketleriyle artan ağrıdır. Ağrı bazen ön kola inebilir.

  • Kapı kolu çevirmek, bardak ya da demlik kaldırmak, el sıkmak sırasında ağrı
  • Bilgisayar faresi ya da klavye kullanımı sonrasında artan dirsek yorgunluğu
  • Kavrama gücünde azalma, eşyaları elden düşürme eğilimi
  • Dirsek dış çıkıntısına bastırınca hassasiyet
  • Ağrının istirahatte azalması, ancak ilk hareketlerde yeniden belirmesi

Bu belirtiler, hangi işle ya da aktiviteyle arttığı açısından kişiden kişiye değişir ve yük yönetiminin planını bu ayrıntı belirler.

Neden olur? Risk etkenleri

Tenisçi dirseğinde ana mekanizma, tendon yüküne uyum kapasitesi ile yapılan iş arasındaki dengenin bozulmasıdır. Yük, kapasiteyi aştığında tendon ağrılı hâle gelir.

Risk etkenleri arasında sayılabilecekler:

  • Tekrarlayan el bileği ve kavrama hareketleri gerektiren işler (boya, tesisat, bilgisayar, mutfak işleri)
  • Raket sporları, özellikle tekniğin ya da ekipmanın yeni değiştiği dönemlerde
  • Yükün kısa sürede ani artması (örneğin tatildeki bahçe işleri)
  • Orta yaş döneminde tendon yapısındaki değişim
  • Ön kol ve omuz kuşağı kaslarının kapasitesinin düşük olması

Yük etkenleri değiştirilebildiği için fizyoterapi değerlendirmesinde kişinin iş ve spor rutini ayrıntılı sorgulanır.

Tanı nasıl konur?

Tanıyı hekim koyar. Hikâye alınır, dirsek dış çıkıntısında hassasiyet ve bilek hareketlerine karşı direnç testleri değerlendirilir. Gerekirse ultrason, röntgen ya da MR gibi görüntüleme istenebilir; bu karar hekime aittir.

Tenisçi dirseği çoğu kez klinik bulguyla ayırt edilir. Görüntüleme daha çok başka nedenleri dışlamak için kullanılır. MR ya da ultrasonda görülen tendon değişikliği ile ağrı her zaman örtüşmez; şikâyeti olmayan kişilerde de bu tür bulgular bulunabilir. Bu yüzden görüntü, klinik tabloyla birlikte yorumlanır.

Dirsekteki ağrının tendon kaynaklı olduğuna hekim karar verir; fizyoterapi bu tanıya ve hekimin tedavi planına göre yürütülür.

Fizyoterapide yaklaşım

Tenisçi dirseğinde fizyoterapinin çekirdeği, tendonun yüke uyumunu artıran kademeli direnç egzersizi ve günlük yükün yönetimidir. Amaç ağrının azalması ve kavrama ile günlük işlevin desteklenmesidir; yanıt kişiden kişiye değişir, süre öngörülemez.

Yük yönetiminin ölçüsüz yapılması mümkün değildir; program şöyle kurulur:

  1. Ölçüm.

    Ağrısız kavrama kuvveti (dirsek açık ve bükülü), dirsek dış çıkıntısında basınç hassasiyeti, bilek ekstansiyonuna karşı direnç testi, günlük işlerde ağrı puanı ve haftalık kavrama yükü kaydedilir.

  2. Hedef.

    Kişinin seçtiği, ölçülebilir bir işlev: dolu demliği tek elle kaldırmak, bir saat fare kullanmak, raketle bir set oynamak.

  3. Program.

    İzometrik kasılmadan yavaş ve ağır direnç egzersizine uzanan yükleme sırası, kavrama işlerinin bölünmesi ve alet saplarının düzenlenmesi; program, hekiminizin tanısı ve tedavi planı doğrultusunda hazırlanır.

  4. Yeniden ölçüm.

    Ağrısız kavrama kuvveti ve iş toleransı tekrar ölçülür; artıyorsa yük ilerletilir, ertesi gün ağrısı sürüyorsa doz geri alınır.

Yük yönetimi nasıl yapılır? Tendinopatide tam istirahat çoğunlukla çözüm değildir; çünkü tendon yük olmadan kapasite kazanamaz. Bunun yerine ağrıyı tetikleyen yük kalemleri bulunur ve geçici olarak azaltılır ya da bölünür. Tendon, tolere edilen düzeyde yeniden yüklenir.

  • Ağrı, işten sonraki gün artıyorsa yük, o günkü tolerans düzeyini aşmıştır; hafif rahatsızlık kabul edilebilir, ancak dinlenince geçmeyen artış yük azaltmayı gerektirir.
  • Kavrama gerektiren işler dinlenme aralarıyla bölünür; gerekirse el aletlerinin sapı kalınlaştırılır ya da iki el kullanılır.
  • Spor yapan kişilerde yük (süre, yoğunluk, ekipman) kademeli artırılır.

Egzersiz: Bilek ekstansör kaslarına yönelik izometrik (hareketsiz kasılma), sonra yavaş ve ağır direnç egzersizleri, sonrasında kavrama ve ön kol kuvvetine dönüş yaygın bir ilerleyiş sırasıdır. Tendinopatide dış yükle yapılan direnç egzersizinin ve günlükten daha seyrek uygulamanın daha büyük etkiyle ilişkili olduğunu bildiren bir meta-analiz vardır (Pavlova ve ark., 2023); bu, dozun ve ilerletmenin önemini gösterir. Lateral dirsek ağrısı kılavuzu da değerlendirme ve konservatif yönetimi, kas fonksiyonundaki bozukluklara göre ele alır (Lucado ve ark., 2022).

Enjeksiyon ve kanıt dengesi: Kortikosteroid enjeksiyonu, bir çalışmada 1 yıllık izlemde daha kötü sonuçlarla ilişkili bulunmuş; fizyoterapi ise kısa vadede yarar sağlamıştır (Coombes ve ark., 2013). Enjeksiyon kararı hekime aittir.

Manuel teknikler ve ek yöntemler:

  • Sinir mobilizasyonu ile ilgili bir çalışmada, radyal sinir mobilizasyonu ağrıda geleneksel rehabilitasyondan daha etkili bulunmuş, ancak kavrama gücü ve işlevde fark anlamlı olmamıştır (Yilmaz ve ark., 2022).
  • Yeni tanı alan kişilerde rehabilitasyona eklenen kinezyo bantlamanın ağrıyı azalttığı ve kavrama gücünü artırdığı bildirilmiştir (Eraslan ve ark., 2018); ancak bu tek bir çalışmadır ve sonuçları genellerken dikkatli olunmalıdır. Ayrıntısı kinezyo bantlama sayfasında.
  • Elektroterapi gibi pasif yöntemler, ağrının yoğun olduğu dönemde destekleyici olabilir; ana programın yerini almaz.

Program ortopedik rehabilitasyon ve egzersiz tedavisi içinde planlanabilir. İlk görüşmede neler konuşulduğu ilk ziyaret rehberi sayfasında.

Kanıt ne diyor?

Tenisçi dirseğinde en net kanıt, kortikosteroid enjeksiyonuna ilişkindir ve beklenenin tersidir: enjeksiyon ilk haftalarda belirgin rahatlatır, ancak bir yıllık izlemde fizyoterapi alan ya da bekle-gör yaklaşımı izleyen gruplardan daha kötü sonuç verir. Bu bulgu iki ayrı randomize çalışmada tekrarlanmıştır.

Egzersizin yararı kısa vadede görünür; uzun vadede çoğu kişi hangi yolu seçse de iyileşir. Yani fizyoterapinin katkısı, sürecin daha kısa ve daha az ilaçla geçmesi ve nüksün azalmasıdır; kesin bir hızlandırma değildir.

Kılavuz önerileri ve kanıt derecesi

RKÇ'lerde derece alanı boş; kılavuzda öneri derecesi verilmediği için alan boş bırakıldı.

  • Lateral dirsek ağrısında değerlendirme ve konservatif yönetim, kas işlevindeki bozukluklara göre planlanır.

    JOSPT Lateral Elbow Pain CPG 2022

  • Kortikosteroid enjeksiyonu 1 yıllık izlemde daha kötü sonuçlarla ilişkiliydi; fizyoterapi kısa vadede yarar sağladı.

    Coombes ve ark. 2013 (RKÇ)

  • Tendinopatide dış yükle yapılan direnç egzersizi ve günlükten seyrek uygulama daha büyük etkiyle ilişkilidir.

    Pavlova ve ark. 2023 (meta-analiz)

  • Yeni tanı alanlarda rehabilitasyona eklenen kinezyo bant ağrıyı azalttı ve kavrama gücünü artırdı (tek çalışma).

    Eraslan ve ark. 2018 (RKÇ)

  • Radyal sinir mobilizasyonu ağrıda konvansiyonel rehabilitasyondan daha etkiliydi; kavrama ve işlevde fark anlamlı değildi.

    Yilmaz ve ark. 2022 (RKÇ)

  • Enjeksiyon 6 haftada daha iyiydi, ancak sonrasında yüksek nüks gösterdi ve 52 haftada fizyoterapiden daha kötüydü; fizyoterapi kısa vadede bekle-gör'den üstündü, 52 haftada fark kalmadı.

    Bisset ve ark. 2006 (RKÇ)

Dereceler kaynağın kendi ölçeğiyle aktarılır; sayfa sonundaki kaynak listesinden izlenebilir.

Doğru bilinen yanlışlar

  • SanılanTenisçi dirseği yalnızca tenis oynayanlarda görülür.

    Kanıtın söylediğiTekrarlayan kavrama ve bilek hareketi gerektiren her iş (boya, tesisat, bilgisayar, mutfak) tendonu aynı biçimde yükler; çoğu kişi raket tutmaz (Lucado ve ark., 2022).

  • SanılanSorun iltihaptır; dinlenmek ve buz yeter.

    Kanıtın söylediğiTendondaki değişim klasik bir iltihap değildir; dinlenme kapasiteyi artırmaz, kademeli yükleme artırır (Pavlova ve ark., 2023).

  • SanılanKortizon iğnesi sorunu kökünden çözer.

    Kanıtın söylediğiEnjeksiyon kısa vadede rahatlatır, ancak bir yıllık izlemde daha kötü sonuç ve yüksek nüks ile ilişkilidir; kararı hekim verir (Coombes ve ark., 2013; Bisset ve ark., 2006).

  • SanılanDirseklik takmak egzersizin yerini tutar.

    Kanıtın söylediğiBant ve dirseklik geçici rahatlama sağlayabilir; kinezyo bant tek bir çalışmada egzersize eklendiğinde yarar göstermiştir, tek başına değil (Eraslan ve ark., 2018).

  • SanılanAğrı geçince egzersiz bırakılır.

    Kanıtın söylediğiTendon kapasitesi ağrının gerilemesinden daha yavaş gelişir; yük kademeli olarak artırılıp sürdürülür (Pavlova ve ark., 2023).

Ne zaman hekime başvurmalı?

Tenisçi dirseği çoğunlukla yavaş gelişir ve yönetilebilir; ancak bazı bulgular başka bir nedeni düşündürür.

Günlük yaşamda dikkat edilebilecekler

Günlük işleri yeniden düzenlemek, tendonun yükünü dengelemeye yardımcı olabilir. Bunlar, hekim ve fizyoterapist planının yerini almaz.

  • Ağır ya da tekrarlayan kavrama işlerini kısa aralıklara bölmek
  • Yük kaldırırken avuç içi yukarı bakacak şekilde (supinasyon) tutmak ya da iki elle taşımak
  • Bilgisayar kullanırken bileği nötr tutmak, klavye ve fareyi dirseğe yakın konumlandırmak
  • Spor veya hobi yükünü bir anda bırakmak yerine, geçici olarak azaltıp kademeli artırmak
  • Egzersizleri ağrı iyileşse de hemen bırakmamak; tendonun kapasite kazanması zaman alır

Sık Sorulan Sorular

Tenisçi dirseği ne kadar sürede geçer?

Net bir süre vermek mümkün değildir. Tendinopatide iyileşme haftalardan aylara uzayabilir ve kişiye, yüke, işe göre değişir. Kademeli egzersizle ilerlemek genellikle süreci desteklemeye yardımcı olur; ancak hızını kişi ve durum belirler.

Tenisçi dirseğinde tam istirahat gerekir mi?

Genellikle hayır. Tam istirahat, tendonun kapasitesini artırmaz ve yüke dönüşte yeniden ağrıya yol açabilir. Ağrıyı tetikleyen yük azaltılır, tolere edilen düzeyde hareket ve egzersiz sürdürülür.

Dirseklik (bandaj) işe yarar mı?

Bant ya da dirseklik, bazı kişilerde geçici rahatlama sağlayabilir. Yeni tanı alanlarda kinezyo bantlamayı inceleyen bir çalışma olumlu sonuç vermiştir, ancak kanıt sınırlıdır. Bu yöntemler egzersizin yerini almaz, yalnızca destekleyici olabilir.

Tenisçi dirseği ile karpal tünel sendromu karıştırılır mı?

Bazen. Her ikisinde de ön kol ve elde yakınma olabilir; ancak tenisçi dirseğinde ağrı dirsek dışındadır, karpal tünel sendromunda ise el bileği düzeyinde median sinir etkilenir, parmaklarda uyuşma öne çıkar. Ayrımı hekim yapar.

Fizyoterapi için hekim yönlendirmesi gerekir mi?

Evet. Bir hastalık söz konusuysa fizyoterapi, hekimin koyduğu tanı ve düzenlediği tedavi planı üzerinden başlar; başvuruda bu belge istenir.

Kaynaklar

  1. Lucado AM ve ark. (2022). Lateral Elbow Pain and Muscle Function Impairments. JOSPT (yeni sekmede açılır)
  2. Coombes BK ve ark. (2013). Effect of corticosteroid injection, physiotherapy, or both on clinical outcomes in patients with unilateral lateral epicondylalgia: a randomized controlled trial. JAMA (yeni sekmede açılır)
  3. Pavlova AV ve ark. (2023). Effect of resistance exercise dose components for tendinopathy management: a systematic review with meta-analysis. Br J Sports Med (yeni sekmede açılır)
  4. Eraslan L ve ark. (2018). Does Kinesiotaping improve pain and functionality in patients with newly diagnosed lateral epicondylitis? Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc (yeni sekmede açılır)
  5. Yilmaz K ve ark. (2022). Investigating the effects of neuromobilization in lateral epicondylitis. J Hand Ther (yeni sekmede açılır)
  6. Bisset L ve ark. (2006). Mobilisation with movement and exercise, corticosteroid injection, or wait and see for tennis elbow: randomised trial. BMJ (yeni sekmede açılır)

Son güncelleme: · İlk yayın: 30 Eylül 2026

Hazırlayan

Yalova Fizyo Editörlüğü

Yalova Fizyo'nun bilgilendirme içerikleri; güncel klinik kılavuzlar, sistematik derlemeler ve üniversitelerin fizyoterapi ve rehabilitasyon yayınları esas alınarak hazırlanır; kaynakları her sayfanın sonunda listelenir ve içerikler en az…

Yayın ilkelerimiz

Bu konuda okunabilecekler

Spor Yaralanmaları9 dk okuma

Tendinopatide yükleme programı: ağrıyla çalışmak ne demek?

Tendinopatide tendon, kaldırabildiğinden fazla yüke yanıt vermiştir; çözüm yükü kesmek değil, kapasiteyi kademeli artırmaktır. Yazı, ağrı izleme modelini ve yükleme türlerini kanıt derecesiyle anlatır.

Omuz ve Kol7 dk okuma

İş yerinde dirsek ağrısı: alet, klavye ve tekrar eden işler

İş yerinde dirsek ağrısında amaç, işi bırakmak değil yükü dağıtmaktır: alet sapı, klavye ve fare mesafesi, mola ve iş sırası düzenlenebilir. Ergonomi kanıtı sınırlıdır, egzersiz programının yerini almaz.

Çalışma Hayatı ve Postür7 dk okuma

Bebeklerde tortikolis: ailenin evde yapabilecekleri

Doğumsal kas tortikolisinde tanı hekime, günlük uygulama aileye aittir. Yazı, kılavuzların önerdiği fizyoterapi çerçevesini ve ailenin evde güvenle yapabileceklerini anlatır.

Hekim ve fizyoterapist

Tanıyı hekiminiz koyar; program onun planı doğrultusunda hazırlanır.

Fizyoterapistler tıbbi tanı koymaz. Hekiminizin raporu ve tedavi planı, programın çerçevesini belirler.

İlk ziyarete nasıl hazırlanılır?

Randevu ve iletişim

  • Hafta içi 09:00–19:00 · Cumartesi 09:00–15:00 · Pazar kapalı
  • Bağlarbaşı Mahallesi, Vatan Caddesi No: 31/A, 77200 Merkez / Yalova