Bağlarbaşı Mahallesi, Vatan Caddesi No: 31/A, 77200 Merkez / YalovaVatan Cd. No: 31/A · Yalova Merkez Hafta içi 09:00–19:00 · Cumartesi 09:00–15:00
Randevu al

Durumlar ve şikâyetler

Kalça kireçlenmesi (koksartroz): belirtiler ve fizyoterapide yaklaşım

Kalça kireçlenmesi, kalça eklemini etkileyen yaygın bir eklem hastalığıdır. Egzersiz ve eğitim kılavuzlarda temel tedavidir; etki büyüklüğü kişiden kişiye değişir.

Bölge
Kalça ve diz
Tıbbi adı
Kalça osteoartriti (koksartroz)
Bilinen diğer adları
kalça kireçlenmesi, koksartroz, kalça osteoartriti, kalça eklemi kireçlenmesi

Son güncelleme 8 dk okuma

Kalça eklemiLeğen kemiğinin bir yarısı, eklem yuvası ve uyluk kemiğinin başı ile boynu.temsilî çizim
Bu sayfada
  1. Kalça kireçlenmesi nedir?
  2. Belirtileri nelerdir?
  3. Neden olur? Risk etkenleri
  4. Tanı nasıl konur?
  5. Fizyoterapide yaklaşım
  6. Kanıt ne diyor?
  7. Doğru bilinen yanlışlar
  8. Ne zaman hekime başvurmalı?
  9. Günlük yaşamda dikkat edilebilecekler
  10. Sık Sorulan Sorular

Kalça kireçlenmesi (osteoartrit), top-yuva biçimindeki kalça ekleminin kıkırdağını ve çevre dokularını etkileyen bir eklem hastalığıdır. Tanısını hekim koyar. Kılavuzlar hasta eğitimini, egzersizi ve gerekiyorsa kilo yönetimini tedavinin temeli sayar; ancak kalçada egzersizin etkisinin hafif düzeyde olabileceği de bildirilir. Fizyoterapi, hekim planı doğrultusunda hareketi ve işlevi desteklemeyi amaçlar.

Kalça kireçlenmesi nedir?

Kalça kireçlenmesi, kalça eklemindeki kıkırdağın ve eklemi oluşturan diğer yapıların zamanla değişmesi sonucu gelişen bir hastalıktır. Kalça, uyluk kemiğinin topuyla leğen kemiğindeki yuvanın oluşturduğu derin bir eklemdir ve vücut ağırlığını taşır.

Diz kireçlenmesine göre kalçada ağrının yeri daha yanıltıcıdır, çünkü eklem derinde yer alır. Ağrı çoğu zaman eklemin üzerinde değil, kasıkta, uyluğun ön yüzünde, kalçanın yan tarafında veya dizde hissedilir. Bu yüzden kalça kaynaklı ağrı bazen diz ya da bel sorunu sanılabilir (diz ağrıları, bel fıtığı).

Hastalığın seyri kişiden kişiye değişir. Bazı kişilerde uzun yıllar hafif kalırken, bazılarında günlük işlevi daha belirgin etkileyebilir.

Belirtileri nelerdir?

Kalça kireçlenmesinde belirtiler genellikle yavaş gelişir ve aktiviteyle artar.

  • Kasıkta veya uyluğun ön yüzünde, çoğu zaman yürürken artan ağrı
  • Kalçanın yan tarafında veya kalçada künt ağrı
  • Ağrının dize kadar yayılması (dizde belirgin bulgu olmadan)
  • Sabahları veya hareketsizlikten sonra kısa süren sertlik
  • Ayakkabı giymek, çorap çekmek, arabadan inmek gibi hareketlerde zorlanma
  • Kalçayı içe ve dışa çevirmede kısıtlılık
  • Yürürken topallama veya yürüyüşün kısalması
  • Uzun yürüyüşte veya merdivende yorgunluk ve ağrı

Sabit bir günlük aktivite kaybı, kişinin yaşam düzenine bağlı olarak farklı hissedilir. Örneğin ayakkabı bağlamanın zorlaşması, erken fark edilen bir belirti olabilir.

Neden olur? Risk etkenleri

Kalça kireçlenmesi çok etkenli bir hastalıktır. Yaş, genetik yatkınlık ve kalçanın şekli birlikte rol oynar.

  • İleri yaş ve ailede kireçlenme öyküsü
  • Kalça ekleminin şekil farklılıkları (doğuştan veya gelişimsel)
  • Geçirilmiş kalça yaralanması veya kırığı
  • Fazla kilo
  • Ağır fiziksel iş yükü, uzun süreli ağır kaldırma gerektiren meslekler
  • Bazı yüksek yüklü sporların uzun süreli yapılması

Bu etkenlerden bir kısmı değiştirilemez, bir kısmı (kilo, yük düzeni, kas kuvveti) üzerinde çalışılabilir. Risk etkenlerinin varlığı, kireçlenme gelişeceği anlamına gelmez.

Tanı nasıl konur?

Kalça kireçlenmesi tanısını hekim koyar. Değerlendirme, kişinin şikâyetlerinin dinlenmesi, kalça hareketlerinin (özellikle içe dönme ve bükme) klinik değerlendirmesi ve gerektiğinde görüntülemeyle yapılır.

Görüntüleme yapılıp yapılmayacağı hekimin kararıdır. Röntgen, eklem aralığındaki daralmayı ve kemik değişikliklerini gösterebilir. Ancak görüntüleme bulguları ile şikâyetin şiddeti her zaman örtüşmez. Kasık ağrısı bel, sinir veya başka kaynaklardan da olabileceğinden, hekim ayırıcı tanıya dikkat eder.

Kalçadaki sorunun kireçlenme olup olmadığına, gerekirse ameliyat gerekip gerekmediğine hekim karar verir; fizyoterapi bu tanı ve tedavi planı çerçevesinde yürütülür.

Fizyoterapide yaklaşım

Kalça kireçlenmesinde kılavuzların önerdiği çekirdek yaklaşım, hasta eğitimi, egzersiz ve gerekiyorsa kilo yönetimidir. NICE (NG226), OARSI (2019) ve JOSPT kılavuzu (2017) bu bileşenleri vurgular.

Programın kuruluşu şöyle işler: İleri yaşta denge ve düşme riskini evde ölçmenin yolları düşme riski ölçümleri yazısında.

  1. Ölçüm.

    Kalça içe dönme ve bükme açıklığı, yana açıcı ve geriye uzatıcı kas kuvveti, yürüme hızı ve mesafesi, sandalyeden kalkma, tek ayak denge ve çorap giyme gibi günlük işlevler kaydedilir.

  2. Hedef.

    Kişinin seçtiği ölçülebilir işlev: yardımsız çorap giymek, pazara yürüyüp dönmek, arabadan tutunmadan inmek.

  3. Program.

    Kalça ve uyluk kuvvetlendirme, hareket açıklığını koruyan çalışmalar, yürüyüş ya da bisiklet gibi aerobik aktivite, denge ve hastalık hakkında eğitim; program, hekiminizin tanısı ve tedavi planı doğrultusunda hazırlanır.

  4. Yeniden ölçüm.

    Yürüme hızı, kuvvet ve işlev testleri tekrarlanır. İlerleme varsa yük artırılır; düşme sonrası ağrı, bacakta kısalma ya da gece ağrısı gelişirse hekim bilgilendirilir.

Köprü hareketiSırtüstü yatarken dizler bükülü, kalçanın yerden kaldırıldığı şema.
Köprüde kalça yerden kaldırılırken omuzlar ve ayaklar yerde kalır; hareket kalçadan gelir.

Kanıt konusunda açık olalım. En güncel Cochrane derlemesi (2026), kalça kireçlenmesinde egzersizin ağrı ve işlevde hafif bir iyileşme sağladığını, bu etkinin her kişide klinik olarak anlamlı olmayabileceğini bildiriyor. Bu, egzersizin gereksiz olduğu anlamına gelmez; hareketi sürdürmek kas gücünü, yürüme kapasitesini ve genel sağlığı destekler. Ancak kalçada sonuçların dizde olduğundan daha mütevazı olabileceği kabul etmek gerekir.

Fizyoterapide ele alınan başlıca bileşenler:

  • Hasta eğitimi: Hastalığın seyri, ağrı dalgalanmaları, aktivite planlama ve öz-yönetim
  • Kuvvetlendirme: Kalça kasları (özellikle kalçayı yana açan ve geriye uzatan kaslar), uyluk ve gövde kasları
  • Hareket açıklığı ve esneklik: Kalça bükme ve içe-dışa dönme hareketlerinin korunmasına yönelik çalışmalar
  • Denge ve yürüme eğitimi: Yürüyüş düzeninin ve düşme riskine karşı dengenin desteklenmesi
  • Aerobik aktivite: Yürüyüş, bisiklet veya havuz egzersizi gibi kalçaya görece az darbe veren aktiviteler
  • Günlük yaşam önerileri: Oturma yüksekliği, ayakkabı ve çorap giyme yöntemleri gibi uyarlamalar

Manuel terapi. NICE, kalça ve dizde manuel terapiyi yalnızca egzersizle birlikte önerir; tek başına uygulama önerilmez. Bkz. manuel terapi.

Elektroterapi. NICE, kireçlenmede TENS ve terapötik ultrason gibi yöntemleri önermez.

Cerrahi. Şikâyetler cerrahi dışı yaklaşımlara yeterli yanıt vermiyorsa, hekim eklem protezini gündeme getirebilir. Ameliyat kararı hekime aittir. Ameliyat sonrasında hekim protokolüne uygun rehabilitasyon yürütülür (ameliyat sonrası rehabilitasyon); ameliyat öncesi ve sonrası bakımın düzenlenmesi NICE NG157 kılavuzunda ele alınmıştır. Protez sonrası ek egzersiz programlarının üstünlüğü de bazı derlemelerde belirgin olarak gösterilememiştir; beklentiyi gerçekçi tutmak gerekir.

İleri yaştaki kişilerde program, denge ve düşme riski gözetilerek planlanır (geriatrik rehabilitasyon). Aynı hastalığın dizdeki hâli diz kireçlenmesi sayfasında anlatılıyor.

Kanıt ne diyor?

Kalça kireçlenmesinde kılavuzlar, dizde olduğu gibi eğitim, egzersiz ve kilo yönetimini temel tedavi sayar. Fark, etki büyüklüğündedir: en güncel Cochrane derlemesi kalçada egzersizin ağrı ve işlevde hafif bir iyileşme sağladığını, bu etkinin her kişide klinik olarak anlamlı olmayabileceğini bildirir. Protez sonrası ek egzersiz programları için de üstünlük net gösterilememiştir.

Bu sınırlar, egzersizin gereksiz olduğu anlamına gelmez; yan etkisi en az ve kılavuzların hemfikir olduğu bileşen hâlâ egzersizdir. Beklentiyi gerçekçi tutmak için yazıldı.

Kılavuz önerileri ve kanıt derecesi

JOSPT harf derecesi, Cochrane GRADE kesinliği, NICE "offer", ACR "güçlü / koşullu", OARSI "çekirdek".

  • Kalça kireçlenmesinde manuel terapi ile esneklik, kuvvet ve dayanıklılık egzersizi kullanılmalıdır; hasta eğitimi verilmelidir.

    A (manuel terapi ve egzersiz), B (eğitim)JOSPT Hip Osteoarthritis CPG 2017

  • Egzersiz ağrı ve işlevde hafif iyileşme sağlar; etki klinik olarak anlamlı olmayabilir.

    Hall ve ark. 2026 (Cochrane)

  • Kişiye uyarlanmış egzersiz, bilgilendirme ve kilo yönetimi herkese sunulur; manuel terapi yalnızca egzersizle birlikte; TENS ve ultrason önerilmez.

    Güçlü öneri dili (offer); önerilmez (elektroterapi)NICE NG226 (2022)

  • Hasta eğitimi ve yapılandırılmış kara egzersizi çekirdek tedavidir.

    Çekirdek tedavi (core)OARSI 2019

  • Egzersiz, fazla kilolularda kilo kaybı ve öz-yönetim programları önerilir; TENS'e karşı öneri verilir.

    Güçlü öneri (egzersiz, kilo, öz-yönetim); güçlü karşı öneri (TENS)ACR/Arthritis Foundation 2019

  • Kalça protezi sonrası ek egzersiz programlarının olağan bakıma üstünlüğü öz-bildirilen işlevde gösterilemedi.

    Düşük ve orta kesinlikSaueressig ve ark. 2021 (meta-analiz)

Dereceler kaynağın kendi ölçeğiyle aktarılır; sayfa sonundaki kaynak listesinden izlenebilir.

Doğru bilinen yanlışlar

  • SanılanKasık ağrısı kasık fıtığı ya da bel fıtığıdır.

    Kanıtın söylediğiKalça eklemi derinde yer alır ve ağrısı kasıkta, uyluk ön yüzünde, hatta dizde hissedilir; kalça içe dönme kısıtlılığı ipucudur, ayrımı hekim yapar (Cibulka ve ark., 2017).

  • SanılanEgzersiz kalça kıkırdağını bitirir.

    Kanıtın söylediğiÜç kılavuz egzersizi çekirdek tedavi sayar; etkisi hafif kalabilir, ancak zarar verdiğine dair kanıt yoktur (NICE NG226; OARSI 2019; Hall ve ark., 2026).

  • SanılanProtez takılınca fizyoterapiye gerek kalmaz.

    Kanıtın söylediğiAmeliyat sonrası rehabilitasyon hekim protokolüyle yürütülür; ek egzersiz programlarının üstünlüğü net gösterilmemiş olsa da yürüme, denge ve günlük işlev çalışması programın parçasıdır (Saueressig ve ark., 2021; NICE NG157).

  • SanılanKalça ağrısı dizden, diz ağrısı kalçadan gelmez.

    Kanıtın söylediğiKalça kaynaklı ağrı dizde hissedilebilir; dizde bulgu yokken uyluğa yayılan ağrıda kalçaya da bakılır (Cibulka ve ark., 2017).

  • SanılanTENS ve ultrason kireçlenmeyi yavaşlatır.

    Kanıtın söylediğiNICE bu uygulamaları önermez, ACR TENS'e karşı güçlü öneri verir; hiçbiri hastalığın seyrini değiştirmez (NICE NG226; Kolasinski ve ark., 2020).

Ne zaman hekime başvurmalı?

Kalça ağrısında bazı bulgular, değerlendirmenin beklemeden yapılmasını gerektirir.

Günlük yaşamda dikkat edilebilecekler

Kalça kireçlenmesinde hedef, hareketi sürdürürken kalçaya binen yükü uygun düzeyde tutmaktır.

  • Düzenli, hafif-orta şiddette aktivite yapın; yürüyüş, bisiklet, havuz egzersizi uygun seçeneklerdir.
  • Alçak koltuklardan ve tuvaletten kalkarken destek kullanın; yüksek oturma yüzeyleri kalça bükülmesini azaltır.
  • Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak için arada hareket edin.
  • Ayakkabı ve çorap giymek zorlaşıyorsa, uzun saplı yardımcı araçları veya farklı bir oturma düzenini deneyin; fizyoterapistiniz kişiye özel öneride bulunabilir.
  • Fazla kilo varsa, hekiminiz veya diyetisyeniniz eşliğinde kilo yönetimini planlayın.
  • Düşme riskini azaltmak için evdeki kaygan zeminleri ve eşikleri gözden geçirin.

Ağrı kasıktan dize yayılıyorsa dizle birlikte kalçaya da bakmak gerekir; diz ağrısı sayfasındaki yer-neden tablosu bu ayrımda yol gösterebilir.

Sık Sorulan Sorular

Kalça kireçlenmesinde ağrı neden kasıkta hissedilir?

Kalça eklemi derinde yer alır ve ağrı sinirler aracılığıyla kasık, uyluk ön yüzü ve bazen diz gibi komşu bölgelerde algılanabilir. Bu yüzden kalça kaynaklı ağrı bazen diz veya bel sorunu ile karışabilir. Ayrımı hekim yapar.

Kalça kireçlenmesinde egzersiz yapmak zararlı mı?

Uygun türde ve dozda egzersiz, kılavuzlarca temel öneri arasında yer alır ve eklemi zorlamaz. Etkisinin hafif kalabileceği de kabul ediliyor. Programı kişiye uyarlamak gerekir.

Kalça kireçlenmesi için ameliyat şart mıdır?

Hayır. Birçok kişide egzersiz, eğitim ve günlük yaşam uyarlamaları ile şikâyetler yönetilebilir. Cerrahi, cerrahi dışı yaklaşımlara yeterli yanıt alınamadığında hekim tarafından gündeme getirilir.

Kalça protezi sonrası fizyoterapi gerekir mi?

Ameliyat sonrası rehabilitasyon genellikle hekimin protokolüne göre yürütülür; hareketi, yürüyüşü ve günlük işlevi desteklemeyi amaçlar. Bazı derlemelerde ek egzersiz programlarının üstünlüğü net gösterilememiştir, o yüzden programı hekimle birlikte planlamak gerekir.

Bel ağrısı ile kalça kireçlenmesi karışabilir mi?

Evet. Kalça kaynaklı ağrı bel veya kalça bölgesinde hissedilebilir; bel kaynaklı ağrı da kalçaya yayılabilir. Ayırıcı tanı hekim değerlendirmesiyle yapılır.

Kaynaklar

  1. Cibulka MT ve ark. (2017). Hip Pain and Mobility Deficits - Hip Osteoarthritis: Revision 2017. JOSPT (yeni sekmede açılır)
  2. Hall M ve ark. (2026). Exercise for osteoarthritis of the hip. Cochrane Database of Systematic Reviews (yeni sekmede açılır)
  3. NICE (2022). Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management (NG226). NICE (yeni sekmede açılır)
  4. Bannuru RR ve ark. (2019). OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis. Osteoarthritis and Cartilage (yeni sekmede açılır)
  5. NICE (2020). Joint replacement (primary): hip, knee and shoulder (NG157). NICE (yeni sekmede açılır)
  6. Kolasinski SL ve ark. (2020). 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation Guideline for the Management of Osteoarthritis of the Hand, Hip, and Knee. Arthritis Rheumatol (yeni sekmede açılır)
  7. Hunter DJ, Bierma-Zeinstra S (2019). Osteoarthritis. The Lancet (yeni sekmede açılır)
  8. Saueressig T ve ark. (2021). Evaluation of Exercise Interventions and Outcomes After Hip Arthroplasty: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Netw Open (yeni sekmede açılır)

Son güncelleme: · İlk yayın: 30 Eylül 2026

Hazırlayan

Yalova Fizyo Editörlüğü

Yalova Fizyo'nun bilgilendirme içerikleri; güncel klinik kılavuzlar, sistematik derlemeler ve üniversitelerin fizyoterapi ve rehabilitasyon yayınları esas alınarak hazırlanır; kaynakları her sayfanın sonunda listelenir ve içerikler en az…

Yayın ilkelerimiz

Bu konuda okunabilecekler

Yaşlılıkta Hareket9 dk okuma

Yaşlılarda düşme riski: evde dört basit ölçüm

Düşme riski tek bir testle değil, birkaç basit ölçümün birlikte okunmasıyla anlaşılır. Yazı, dört ölçümün evde güvenli yapılışını, kaynaklardaki eşik değerleri ve ölçümden sonra hekime ve fizyoterapiye nasıl taşınacağını anlatır.

Yaşlılıkta Hareket6 dk okuma

Evde düşme riskini azaltmak: oda oda kontrol listesi

Evde düşme riski, oda oda gözden geçirilen basit düzenlemelerle azaltılabilir. Yazı, kontrol listesini ve egzersizin düşme önlemedeki yerini kanıtlarıyla anlatır.

Hekim ve fizyoterapist

Tanıyı hekiminiz koyar; program onun planı doğrultusunda hazırlanır.

Fizyoterapistler tıbbi tanı koymaz. Hekiminizin raporu ve tedavi planı, programın çerçevesini belirler.

İlk ziyarete nasıl hazırlanılır?

Randevu ve iletişim

  • Hafta içi 09:00–19:00 · Cumartesi 09:00–15:00 · Pazar kapalı
  • Bağlarbaşı Mahallesi, Vatan Caddesi No: 31/A, 77200 Merkez / Yalova