Bağlarbaşı Mahallesi, Vatan Caddesi No: 31/A, 77200 Merkez / YalovaVatan Cd. No: 31/A · Yalova Merkez Hafta içi 09:00–19:00 · Cumartesi 09:00–15:00
Randevu al

Kas-iskelet ve ortopedi

Yalova'da ameliyat öncesi ve sonrası fizyoterapi

Cerrahın protokolünü esas alan ameliyat öncesi hazırlık ve sonrası rehabilitasyon: diz/kalça protezi, ön çapraz bağ, omuz ameliyatları, ev programı ve hekime başvuru işaretleri.

Son güncelleme 9 dk okuma

Kalça eklemiLeğen kemiğinin bir yarısı, eklem yuvası ve uyluk kemiğinin başı ile boynu.temsilî çizim
Bu sayfada
  1. Ameliyat sonrası rehabilitasyon nedir?
  2. Hangi ameliyatlardan sonra değerlendirilir?
  3. Prehabilitasyon nedir?
  4. Fizyoterapi süreci nasıl ilerler?
  5. Evreler genel olarak nasıl görünür?
  6. Hangi yöntemler kullanılabilir?
  7. Kanıt ne diyor?
  8. Sık yapılan yanlışlar
  9. Ev programı ve günlük yaşam
  10. Ne zaman cerrahı aramalı?
  11. Hekim yönlendirmesi ve ekip çalışması
  12. Kimler için uygun olmayabilir?
  13. Sık Sorulan Sorular

Ameliyat sonrası rehabilitasyon, protez, bağ ya da omuz cerrahisinin ardından hareket, kuvvet ve günlük işlevi adım adım geri kazanmak için yürütülen fizyoterapidir. Esas olan cerrahınızın protokolüdür; fizyoterapist bu plana göre çalışır. Yalova Merkez'de hafta içi ve cumartesi yapılan seanslar, isterseniz ameliyat öncesi hazırlık dönemini de kapsar.

Ameliyat sonrası rehabilitasyon nedir?

Ameliyat sonrası rehabilitasyon, cerrahi girişimin dokulara yüklediği sınırlamalar içinde güvenli biçimde hareketi açmak, kası yeniden kurmak ve günlük yaşama dönmeyi planlamaktır. Bu çerçeveyi fizyoterapist değil, ameliyatı yapan cerrah çizer.

Her ameliyatın kendine özgü kuralları vardır. Bir protezde hangi hareketlerden kaçınılacağı, bir bağ rekonstrüksiyonunda hangi haftada yük verileceği, bir omuz tamirinde kolun ne zamana kadar askıda kalacağı cerrahın yazdığı protokole bağlıdır. Fizyoterapist bu protokolü okur, anlamadığı ya da uygulanamaz bulduğu bir nokta olursa cerraha sorar ve bunu kayda geçirir. Protokolden bağımsız bir “hızlı ilerleme” yapılmaz.

Hangi ameliyatlardan sonra değerlendirilir?

Rehabilitasyon en sık şu cerrahilerin ardından gündeme gelir. Her birinin hızı ve içeriği farklıdır.

Prehabilitasyon nedir?

Prehabilitasyon, ameliyattan önce kuvvet, hareket açıklığı ve fiziksel dayanıklılığı hazırlayan egzersiz programıdır. Amaç, ameliyata daha hazır girmek ve sonrasında geri dönüşü kolaylaştırmaktır.

Kanıt burada karışıktır. Ortopedik cerrahi öncesi egzersiz programlarını inceleyen derlemeler bazı faydalar bildirir; diz protezi öncesi programlarda ameliyat öncesi ve ilk aylardaki diz işlevinde düzelme görülmüştür, ancak bu etki uzun dönemde (yılı aşan izlemde) belirgin değildir ve kanıtın güvenilirliği düşüktür. Kalça protezi öncesi prehabilitasyon için kanıt daha da sınırlıdır. Prehabilitasyon bu yüzden bir zorunluluk olarak değil, cerrahınızın uygun bulduğu durumlarda ve sizin için gerçekçi olan ölçüde önerilen bir hazırlık olarak sunulur.

Program genellikle şunlardan oluşur: alt ekstremite ve gövde kuvvet egzersizleri, yürüme, bacak kaslarının çalıştırılması, ameliyat sonrası kullanılacak koltuk değneği ya da yürüteçle çalışma ve ev düzeninin önceden gözden geçirilmesi. Ayrıntılı bir anlatım için prehabilitasyon yazısına bakabilirsiniz.

Fizyoterapi süreci nasıl ilerler?

Süreç, cerrahi raporunun ve protokolün incelenmesiyle başlar. Fizyoterapi değerlendirmesi, ameliyat öncesi durumunuzu ve ameliyat sonrası mevcut kapasitenizi ölçer.

  1. Cerrahi protokolün alınması

    ameliyat raporu, kısıtlamalar, yük verme izni ve kontrol tarihleri netleştirilir. Bu belge olmadan ileri evreye geçilmez.

  2. Fizyoterapi değerlendirmesi

    hareket açıklığı, şişlik, kas kuvveti, yürüyüş ve denge ölçülür. Ağrı düzeyi ve yara durumu gözlenir.

  3. Hedef belirleme

    “merdiveni tutunmadan çıkmak”, “arabaya binip inmek” gibi günlük hedefler yazılır.

  4. Evreye uygun program

    erken dönemde hareket açıklığı ve şişlik yönetimi; orta dönemde kuvvet ve yürüyüş; ileri dönemde denge, işlevsel görevler ve gerekiyorsa spor hazırlığı.

  5. Ev programı

    seanslar arasında yapılacak egzersizler yazılı ve açık şekilde verilir.

  6. Yeniden değerlendirme ve cerraha bilgi

    kontrol randevularından önce ölçüm sonuçları kısa bir notla derlenebilir; ilerleme ya da sorun cerrahla paylaşılır.

Seans sayısı ve süre; cerrahın protokolüne, vücudunuzun yanıtına ve hedeflerinize göre belirlenir. Bir süre vaadi verilmez.

Evreler genel olarak nasıl görünür?

Rehabilitasyon evrelerden oluşur. Bir evreden ötekine geçiş takvime değil, ölçülebilir ölçütlere bağlanır. Tablo yalnızca genel mantığı gösterir; gerçek takvim cerrahınızın protokolüdür.

EvreAna odakSık kullanılan araçlar
ErkenŞişlik, yara iyileşmesi, güvenli hareket, pıhtı riskinin azaltılması için hareketlilikHafif hareket egzersizleri, yürüteç ya da koltuk değneğiyle güvenli yürüyüş, ev düzeni
OrtaHareket açıklığı, kas kuvveti, yürüyüş düzeniKademeli kuvvet egzersizleri, denge çalışması, merdiven pratiği
İleriİşlevsel güç, denge, günlük ve sportif aktiviteye hazırlıkYük artırımı, koşu ve sıçrama hazırlığı (ön çapraz bağ gibi durumlarda), test ve ölçüm

Ön çapraz bağ ameliyatı sonrasında güncel kılavuzlar, zaman yerine ölçütlere dayalı ilerlemeyi ve spora dönüşte test bataryasının yanı sıra psikolojik hazırlığın da değerlendirilmesini önerir. Bunun nasıl yapıldığı ön çapraz bağ sonrası spora dönüş yazısında ele alınır.

Hangi yöntemler kullanılabilir?

Temel yöntem, cerrahın izin verdiği aralıkta kademeli egzersizdir. Diğer yöntemler destekleyici konumdadır ve beklentiler gerçekçi tutulmalıdır.

  • Kuvvet ve hareket egzersizi: Diz protezi sonrası güncel kılavuzlar ilerleyici kuvvet eğitimini ve fonksiyonel eğitimi önerir. Kalça protezi sonrası ek egzersiz programlarının olağan bakıma göre belirgin bir üstünlüğü gösterilememiştir; yani egzersiz yapılır ama “ne kadar çok, o kadar iyi” diye bir kural çıkarılamaz. Erken dönemde sık kullanılan basamaklardan biri köprü hareketidir: sırtüstü yatarken kalça kaslarıyla kalçayı yerden kaldırmak, cerrah izin verdiği andan itibaren yük vermeden kalça ve uyluk arkası kaslarını çalıştırır.
Köprü hareketiSırtüstü yatarken dizler bükülü, kalçanın yerden kaldırıldığı şema.
Köprüde kalça yerden kaldırılırken omuzlar ve ayaklar yerde kalır; hareket kalçadan gelir.
  • Şişlik yönetimi: Bandaj, yükseltme ve bazı durumlarda bantlama ya da manuel lenfatik yöntemler kullanılabilir. Diz protezi sonrası erken dönemde bu uygulamalar ödem ve ağrıyı azaltmış, ancak fark birkaç hafta sonra kaybolmuştur. Ayrıntı için kinezyo bantlama sayfasına bakabilirsiniz.
  • Uzaktan ya da uygulama destekli program: Mobil uygulama tabanlı rehabilitasyonun diz protezi sonrası özellikle öznel işlevde klasik programa benzer ya da daha iyi sonuç verdiğini bildiren çalışmalar vardır. Yüz yüze seansın yerine değil, seans arasındaki ev programını desteklemek için düşünülür.

Kanıt ne diyor?

Ameliyat sonrası rehabilitasyonda kanıtın en net olduğu nokta, egzersizin kısa vadede işe yaradığıdır; uzun vadeli üstünlük ve "en doğru doz" konusunda çalışmalar daha az konuşur. Diz protezi sonrası fizyoterapi egzersizini inceleyen bir meta-analiz, minimal fizyoterapiye göre üç-dört ayda işlev ve ağrıda iyileşme bildirmiş, ev temelli ve klinik temelli programlar arasında fark bulmamıştır; uzun dönem yarar ise gösterilememiştir.

Bazı yaygın uygulamalar için kanıt olumsuzdur. Diz protezi sonrası dizi makineyle pasif hareket ettiren cihazın (CPM) hareket açıklığı, ağrı ya da işlev üzerinde klinik olarak anlamlı etkisi yoktur. Ameliyat öncesi hazırlık konusunda ise tablo karışıktır: prehabilitasyon ilk aylarda diz işlevini iyileştirmiş, ancak bir yılın sonunda fark kalmamıştır; ameliyat öncesi eğitimin kaygı ya da cerrahi sonuçlar üzerindeki ek yararı belirsizdir.

Kılavuz önerileri ve kanıt derecesi
  • Diz protezi sonrası fizyoterapi egzersizi, minimal fizyoterapiye göre 3-4 ayda fiziksel işlev ve ağrıda iyileşme sağladı; ev ve klinik programları benzer sonuç verdi; uzun dönem yarar gösterilmedi.

    Artz ve ark., BMC Musculoskelet Disord (2015)

  • Diz protezi sonrası sürekli pasif hareket (CPM) cihazı, aktif diz bükülmesi, ağrı, işlev ve yaşam kalitesinde klinik olarak anlamlı etki göstermez; rutin kullanımı gerekçelendirmez.

    Orta kalite kanıtCochrane, Harvey ve ark. (2014)

  • Kalça ve diz protezinde ameliyat öncesi hasta eğitimi ve erken mobilizasyon, iyi uygulama bileşenleri arasında sayılır.

    Uzlaşı önerisiERAS Society uzlaşı bildirisi (2020)

  • Kalça protezi sonrası ek egzersiz programlarının olağan bakıma göre öz-bildirilen işlevde üstünlüğü gösterilemedi.

    Düşük-orta kesinlikSaueressig ve ark., JAMA Netw Open (2021)

  • Diz protezi öncesi prehabilitasyon, ameliyat öncesi ve sonrası ilk 3 ayda diz işlevini iyileştirdi; 6-12 ayda fark kalmadı.

    Düşük kesinlikGränicher ve ark., JOSPT (2022)

  • Protez öncesi eğitimin kaygıyı azaltma ve cerrahi sonuçlar üzerindeki yararı belirsiz; beklentisi gerçekçi olmayan ya da kaygılı kişilerde yararlı bir ek olabilir.

    Düşük kalite kanıtCochrane, McDonald ve ark. (2014)

  • Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu sonrası ilerleme zamana değil ölçütlere bağlanır; spora dönüşte test bataryası ve psikolojik hazırlık birlikte değerlendirilir.

    Aspetar klinik uygulama kılavuzu, BJSM (2023)

Dereceler kaynağın kendi ölçeğiyle aktarılır; sayfa sonundaki kaynak listesinden izlenebilir.

Sık yapılan yanlışlar

  • SanılanProtezden sonra diz ancak makineyle açılır; CPM cihazı olmadan hareket geri gelmez.

    Kanıtın söylediğiCochrane derlemesi CPM'in hareket açıklığı, ağrı ve işlev üzerinde klinik olarak anlamlı bir etkisi olmadığını bildirir; hareketi geri getiren, kişinin kendi yaptığı aktif egzersizdir (kaynak 9).

  • SanılanNe kadar çok egzersiz, o kadar hızlı toparlanma.

    Kanıtın söylediğiKalça protezi sonrası ek egzersiz programlarının olağan bakıma üstünlüğü gösterilememiş; diz protezinde ev ve klinik programları benzer sonuç vermiştir (kaynak 6, 10). Doz, dokunun iyileşme hızına ve cerrahın sınırlarına göre ayarlanır.

  • SanılanAmeliyattan sonra haftalarca yatakta kalmak en güvenli yoldur.

    Kanıtın söylediğiProtez cerrahisinde erken ve güvenli hareketlendirme iyi uygulama bileşenlerinden biridir; ne zaman ve ne kadar kalkılacağını cerrah belirler (kaynak 11).

  • SanılanÖn çapraz bağ ameliyatından altı ay geçtiyse herkes spora dönebilir.

    Kanıtın söylediğiGüncel kılavuz takvime değil ölçütlere dayalı ilerleme önerir; kuvvet, sıçrama ve psikolojik hazırlık testleri birlikte değerlendirilir (kaynak 3).

  • SanılanPrehabilitasyon yapılırsa ameliyat sonrası sonuç kesinlikle daha iyi olur.

    Kanıtın söylediğiDiz protezi öncesi hazırlık ilk aylarda işlevi iyileştirmiş, bir yılın sonunda fark kalmamıştır; kanıtın kesinliği düşüktür (kaynak 13). Hazırlık yararlı olabilir, ama bir söz değildir.

Ev programı ve günlük yaşam

Ev programı sürecin en ağır basan parçalarından biridir; günde birkaç kez yapılması gereken hareketler seansa sığmaz. Program kısa, net ve size uygun olmalıdır.

Evde düşme riskini azaltmak da sürecin parçasıdır: kaygan halıları kaldırmak, geceleri yol ışığı bırakmak, sık kullandığınız eşyaları bel hizasında tutmak. Bu konuya evde düşme riskini azaltmak yazısında daha ayrıntılı bakılır. İleri yaştaysanız geriatrik rehabilitasyon sayfası da yardımcı olabilir.

Ne zaman cerrahı aramalı?

Bazı belirtiler fizyoterapi seansının değil, cerrahın ya da hekimin işidir. Bunları sakin bir şekilde, ama gecikmeden hekime iletmek gerekir.

Şişlik ve ağrının ameliyattan sonra belli bir süre sürmesi beklenen bir durumdur; ancak ani değişim ya da tek taraflı belirgin şişlik hekime bildirilmelidir.

Hekim yönlendirmesi ve ekip çalışması

Ameliyatın kararını da rehabilitasyon protokolünü de cerrah verir; fizyoterapi bu plandaki işlemlerle sınırlı kalır. Başvuruya ameliyat raporunu ve cerrahın rehabilitasyon notlarını getirmeniz gerekir.

Protokolde belirsizlik ya da sizin için uygun olmayan bir nokta varsa fizyoterapist bunu cerraha iletir. Cerrah protokolü koruyorsa, durum kayıt altına alınır ve cerrahın planı uygulanır. Yük verme izni, hareket sınırı ya da ilerleme hızı gibi kararlar fizyoterapistin değil cerrahın kararıdır.

Kimler için uygun olmayabilir?

Fizyoterapiye başlamadan ya da sürdürmeden önce cerrahın veya hekimin onayı gereken haller şunlardır:

  • Yara iyileşmesinde sorun, enfeksiyon şüphesi ya da açıklanamayan ateş
  • Baldırda pıhtı şüphesi; bu durumda hareket programı hekimin kararına göre ertelenir
  • Cerrahın belirlediği yük verme ya da hareket kısıtlamasının net olmadığı durumlar
  • Genel sağlık durumu (kalp-damar, solunum) ek bir hekim değerlendirmesi gerektiriyorsa

Sık Sorulan Sorular

Ameliyattan kaç gün sonra fizyoterapiye başlanır?

Başlangıç zamanı cerrahın protokolüne göre belirlenir. Bazı ameliyatlarda hastanedeyken başlar, bazılarında cerrah belirli bir süre bekletir. En güvenli yol, cerrahınızdan fizyoterapi için yazılı yönerge istemektir.

Kaç seans sürer?

Kişiden kişiye değişir. Ameliyatın türü, protokolün evreleri ve iyileşme hızı belirleyicidir; seans sıklığı ve toplam süre ölçümlere bakılarak düzenli aralıklarla gözden geçirilir.

Diz protezi sonrası ağrı ve şişlik ne kadar sürer?

Bu süre kişiye göre değişir. Şişlik ve ağrı ilk haftalarda belirgin olabilir ve aylar içinde yavaş yavaş azalır. Ani artış, kızarıklık ya da ateş varsa cerrahınıza başvurmanız gerekir.

Prehabilitasyon yapmak zorunda mıyım?

Hayır. Cerrahınızın uygun bulduğu durumlarda, sizin gücünüze ve ameliyat tarihine göre bir hazırlık programı önerilebilir. Kanıt sınırlıdır; bu yüzden zorunlu bir adım olarak sunulmaz.

Evde tek başıma egzersiz yapabilir miyim?

Fizyoterapistin size öğrettiği ve cerrahın izin verdiği hareketleri evde yapmak sürecin parçasıdır. Kendi başınıza farklı egzersiz eklemek ya da yük artırmak, özellikle protez ve bağ ameliyatlarında sakıncalı olabilir. Önce fizyoterapistinize ve cerrahınıza danışınız.

Ön çapraz bağ ameliyatından sonra spora ne zaman dönülür?

Zamana değil, ölçütlere bağlıdır: kuvvet, denge, sıçrama testleri ve psikolojik hazırlık birlikte değerlendirilir. Dönüş kararı cerrah, fizyoterapist ve sizin birlikte verdiğiniz bir karardır. Takvim vaadi verilemez.

İlk ziyaret için ne getirmeliyim?

Ameliyat raporu, cerrahın rehabilitasyon notu, kontrol randevu tarihleri ve kullandığınız destekler (koltuk değneği, ortez). Belgelerin yanı sıra ilk görüşmenin nasıl geçtiğini ilk ziyaret rehberinde okuyabilir, randevu için iletişim sayfasına göz atabilirsiniz.

Bağlı olduğu alanOrtopedik Rehabilitasyon

Sonraki adım

Egzersiz Tedavisi

Erken dönemden sonra kuvvet ve dayanıklılık kademeli egzersiz programıyla çalışılır.

Kaynaklar

  1. Jette DU ve ark. (2020). Physical Therapist Management of Total Knee Arthroplasty. Physical Therapy (yeni sekmede açılır)
  2. NICE (2020). Joint replacement (primary): hip, knee and shoulder (NG157). NICE (yeni sekmede açılır)
  3. Kotsifaki R ve ark. (2023). Aspetar clinical practice guideline on rehabilitation after anterior cruciate ligament reconstruction. Br J Sports Med (yeni sekmede açılır)
  4. Thigpen CA ve ark. (2016). The American Society of Shoulder and Elbow Therapists' consensus statement on rehabilitation following arthroscopic rotator cuff repair. J Shoulder Elbow Surg (yeni sekmede açılır)
  5. Punnoose A ve ark. (2023). Prehabilitation for Patients Undergoing Orthopedic Surgery: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Netw Open (yeni sekmede açılır)
  6. Saueressig T ve ark. (2021). Evaluation of Exercise Interventions and Outcomes After Hip Arthroplasty: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Netw Open (yeni sekmede açılır)
  7. Guney-Deniz H ve ark. (2023). Manual lymphatic drainage and Kinesio taping applications reduce early-stage lower extremity edema and pain following total knee arthroplasty. Physiother Theory Pract (yeni sekmede açılır)
  8. Özden F, Sarı Z (2023). The effect of mobile application-based rehabilitation in patients with total knee arthroplasty: A systematic review and meta-analysis. Arch Gerontol Geriatr (yeni sekmede açılır)
  9. Harvey LA, Brosseau L, Herbert RD (2014). Continuous passive motion following total knee arthroplasty in people with arthritis. Cochrane Database Syst Rev (yeni sekmede açılır)
  10. Artz N ve ark. (2015). Effectiveness of physiotherapy exercise following total knee replacement: systematic review and meta-analysis. BMC Musculoskelet Disord (yeni sekmede açılır)
  11. Wainwright TW ve ark. (2020). Consensus statement for perioperative care in total hip replacement and total knee replacement surgery: Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Society recommendations. Acta Orthop (yeni sekmede açılır)
  12. McDonald S ve ark. (2014). Preoperative education for hip or knee replacement. Cochrane Database Syst Rev (yeni sekmede açılır)
  13. Gränicher P ve ark. (2022). Prehabilitation Improves Knee Functioning Before and Within the First Year After Total Knee Arthroplasty: A Systematic Review and Meta-analysis. JOSPT (yeni sekmede açılır)

Son güncelleme: · İlk yayın: 30 Eylül 2026

Hazırlayan

Yalova Fizyo Editörlüğü

Yalova Fizyo'nun bilgilendirme içerikleri; güncel klinik kılavuzlar, sistematik derlemeler ve üniversitelerin fizyoterapi ve rehabilitasyon yayınları esas alınarak hazırlanır; kaynakları her sayfanın sonunda listelenir ve içerikler en az…

Yayın ilkelerimiz

Bu konuda okunabilecekler

Ameliyat Sonrası6 dk okuma

Menisküs ameliyatı sonrası ilk dönem: neler beklenir?

Menisküs ameliyatı sonrası ilk dönemde izlenecek yolu cerrahın protokolü belirler. Onarım ve kısmi çıkarma farklı ilerler; yük verme ve hareket sınırlarını cerrah söyler. Fizyoterapi bu protokol içinde yürütülür.

Ameliyat Sonrası8 dk okuma

Diz protezi sonrası ilk haftalar: neler beklenir?

Diz protezi sonrası rehabilitasyon genel olarak hareket açıklığı, ödem kontrolü ve kuvvet eğitimi evrelerinden geçer. Süreler cerrahın protokolüne ve kişiye göre değişir; yazı kırmızı bayrakları da özetler.

Ameliyat Sonrası6 dk okuma

Omuz ameliyatı sonrası rehabilitasyonun evreleri

Rotator manşet tamirinden sonra omuz rehabilitasyonu evrelerle ilerler; evrelerin süresi cerrahın protokolüne, yırtığın boyutuna ve kişiye göre değişir. Yazı genel çerçeveyi ve kırmızı bayrakları özetler.

Ameliyat Sonrası5 dk okuma

Prehabilitasyon: ameliyattan önce egzersiz

Prehabilitasyon, planlı ortopedik ameliyat öncesi kuvvet, hareket ve bilgilendirme içeren hazırlık programıdır. Kanıt bazı kazanımlar gösterse de etkiler sınırlı ve güven düzeyi düşüktür.

Bilgi Merkezi'nin tamamı

Ek hizmet ve imkânlarımızı yüz yüze veya telefonda görüşerek paylaşmaktan memnuniyet duyarız.

Randevu

Hekiminizin planı hazırsa, sonraki adım kısa bir görüşme.

Uygun gün ve saati telefonda ya da yazışarak belirleriz. İlk görüşmede neler gerektiğini ilk ziyaret rehberinde bulabilirsiniz.