Kısa tanımBir tedavi önerisinin dayandığı araştırmaların ne kadar güvenilir olduğunu derecelendiren sistem; GRADE yaklaşımı yüksekten çok düşüğe dört basamak kullanır.
Kanıt düzeyi, bir tedavi önerisinin dayandığı araştırmaların ne kadar güvenilir olduğunu anlatan derecelendirmedir. Bugün en yaygın kullanılan sistem GRADE'dir: kanıt kesinliğini yüksek, orta, düşük ve çok düşük olarak dört basamakta sınıflar, öneriyi ise güçlü ya da koşullu diye ayırır.
Fizyoterapide nasıl kullanılır?
Kılavuz hazırlayan kurumlar, egzersiz, manuel teknik ya da elektroterapi gibi her yöntem için çalışmaları toplar; çalışmaların tasarımına, tutarlılığına, kesinliğine ve yayın yanlılığı olasılığına bakarak bir düzey belirler. GRADE'i tanıtan makale, randomize çalışmaların yüksek düzeyden başladığını, gözlemsel çalışmaların ise düşükten başlayıp belirli koşullarda yükselebildiğini açıklar. Sistemin ayrıntılarını anlatan dizi, düzeyi düşüren etkenleri tek tek sıralar.
Bu site kaynaklara dayandığı için kanıt düzeyini okura açık biçimde gösterir. "Kanıt ne diyor?" bölümlerinde öneri, kaynağı ve derecesi yan yana yazılır; derece metni kaynağın kendi ifadesiyle aktarılır, siteye özgü bir derece uydurulmaz. Kuralların tamamı yayın ilkeleri sayfasında yer alır. "Düşük kanıt" ibaresi gördüğünüzde bu, yöntemin işe yaramadığı değil, elimizdeki araştırmaların sonucu güvenle söylemeye yetmediği anlamına gelir.
Sık karıştırılanlar
Kanıt düzeyi ile etki büyüklüğü farklıdır. Yüksek kesinlikte gösterilmiş küçük bir etki olabilir; düşük kesinlikte ama belki büyük bir etki de olabilir. Önerinin gücü ise kanıta ek olarak yarar-zarar dengesini, kişinin değerlerini ve maliyeti de hesaba katar; bu yüzden orta düzey kanıta dayanan güçlü bir öneri mümkündür.
Yöntem seçerken kanıtı hekiminiz ve fizyoterapistinizle birlikte okumak, abartılı vaatlerden korunmanın en sağlam yoludur. Egzersizin bu çerçevede nasıl konumlandığı egzersiz tedavisi sayfasında anlatılıyor.
Kaynaklar
- Guyatt GH ve ark. (2008). GRADE: an emerging consensus on rating quality of evidence and strength of recommendations. BMJ (yeni sekmede açılır)
- Balshem H ve ark. (2011). GRADE guidelines: 3. Rating the quality of evidence. J Clin Epidemiol (yeni sekmede açılır)
Son güncelleme: · İlk yayın: 3 Ekim 2026