Bağlarbaşı Mahallesi, Vatan Caddesi No: 31/A, 77200 Merkez / YalovaVatan Cd. No: 31/A · Yalova Merkez Hafta içi 09:00–19:00 · Cumartesi 09:00–15:00
Randevu al

Sözlük

Santral sensitizasyon nedir?

Son güncelleme:

Kısa tanımMerkezi sinir sistemindeki ağrı nöronlarının olağan uyarılara artmış yanıt vermesi; dokuda yeni hasar olmadan ağrının sürmesini açıklayan mekanizmalardan biri.

Santral sensitizasyon, merkezi sinir sistemindeki ağrı iletiminden sorumlu nöronların olağan ya da eşik altı uyarılara artmış yanıt vermesidir. Uluslararası Ağrı Araştırmaları Birliği'nin terminolojisinde bu biçimde tanımlanır. Günlük dilde "sinir sisteminin hassaslaşması" diye anlatılabilir. Alarm, zayıf sinyalde bile yüksek sesle çalar.

Fizyoterapide nasıl kullanılır?

Bu kavram, dokudaki hasar ile hissedilen ağrının neden her zaman örtüşmediğini açıklamaya yardımcı olur. Normalde ağrısız bir dokunma ya da hafif bir hareket ağrılı hissedilebilir; ağrı yayılabilir ve ilk tetikleyen bölgenin dışına çıkabilir. Bu mekanizmayı inceleyen klasik derleme, sensitizasyonun ağrının tanı ve tedavisinde ayrı bir hedef olarak düşünülmesini öneriyor. Daha yeni bir uzlaşı belgesi ise kas-iskelet sisteminde bu tür ağrıyı "nosiplastik ağrı" adıyla sınıflandırmak için klinik ölçütler tanımladı.

Fizyoterapist bu durumu teşhis etmez; hekim değerlendirmesi ve tanısı önceliklidir. Programda ise ağrının mekanizmasını anlatan ağrı eğitimi, hareketin güvenli olduğunu deneyimletecek kademeli egzersiz, uyku düzeni ve stres gibi ağrıyı artırabilen etkenlerin ele alınması ve kişinin kendi alevlenme örüntüsünü tanımasını sağlayan bir izlem yer alır. Bu bütünlük ağrı yönetimi sayfasında açıklanır; fibromiyalji gibi tablolarda sensitizasyonun rolü fibromiyalji sayfasında tartışılır.

Sık karıştırılanlar

Nosisepsiyon, zararlı uyaranın sinir sistemince kodlanma sürecidir; ağrı ise bu sürecin de girdiği kişisel bir deneyimdir. Nosisepsiyon olmadan ağrı, ağrı olmadan nosisepsiyon mümkündür. Santral sensitizasyon da "ağrı kafanızda" demek değildir; sinir sisteminde gerçek bir işleyiş değişikliğini tanımlar.

Hassaslaşma kalıcı bir durum sayılmaz. Sinir sistemi uyarılara verdiği yanıtı zaman içinde yeniden ayarlayabilir; programların uzun soluklu kurulmasının nedeni budur.

Kaynaklar

  1. IASP. Terminology (Central sensitization; Nociception) (yeni sekmede açılır)
  2. Woolf CJ (2011). Central sensitization: Implications for the diagnosis and treatment of pain. Pain (yeni sekmede açılır)
  3. Kosek E ve ark. (2021). Chronic nociplastic pain affecting the musculoskeletal system: clinical criteria and grading system. Pain (yeni sekmede açılır)

Son güncelleme: · İlk yayın: 3 Ekim 2026