Kısa tanımOturmak, kalkmak, yürümek ve yük taşımak gibi günlük hareketleri taklit eden ve geliştirmeyi amaçlayan egzersizler.
Fonksiyonel egzersiz, günlük hayattaki hareketleri taklit eden ya da onlara doğrudan benzeyen egzersizlerdir. Sandalyeden kalkıp oturmak, merdiven çıkmak, yerden bir nesne almak, yük taşımak ve dengeyi korumak bu kapsamda çalışılabilir. Tek bir kasa odaklanmak yerine birden çok kasın ve eklemin birlikte çalıştığı hareketler hedeflenir. Amaç işlevdir.
Neden tercih edilir?
Kuvvet ya da hareket açıklığındaki bir kazanım, günlük işleve taşınabildiğinde anlam kazanır. Fonksiyonel egzersizler kişinin kendi hedefleriyle doğrudan bağlanabilir: merdiveni rahat çıkmak, çocuğu kucağına almak, uzun süre yürüyebilmek. Programlar da ilk görüşmede belirlenen bu hedeflere göre kurulur.
Kanıt ne söylüyor?
Yaşlı bireylerde özellikle denge ve fonksiyonel egzersizleri içeren programlar düşme oranını azaltabiliyor; uluslararası uzman görüşleri de yaşlılarda çok bileşenli egzersizi, yani kuvvet, denge ve dayanıklılığı bir arada içeren programı öneriyor. Bunlar genel ilkeler. Uygun egzersizler kişiye göre değişir.
Nasıl uygulanır?
Program, kalk ve yürü testi gibi değerlendirme sonuçlarına göre kolay bir düzeyde başlar ve zorluk kademeli artar. Bir hastalık söz konusuysa hekimin planı çerçevesinde ilerler. İlgili sayfalar: egzersiz programları, geriatrik rehabilitasyon.
Seansta öğrenilen hareketlerin evde ve iş yerinde de denenmesi, egzersizin günlük hayata aktarılmasını kolaylaştırır. Ev programı bu yüzden çoğunlukla kişinin kendi ortamındaki nesnelerle, örneğin bir sandalye ya da merdivenle kurulur.
Kaynaklar
- Sherrington C ve ark. (2019). Exercise for preventing falls in older people living in the community. Cochrane Database Syst Rev (yeni sekmede açılır)
- Izquierdo M ve ark. (2021). International Exercise Recommendations in Older Adults (ICFSR): Expert Consensus Guidelines. J Nutr Health Aging (yeni sekmede açılır)
Son güncelleme: · İlk yayın: 30 Eylül 2026