Kısa tanımEgzersiz sırasında hissedilen zorluğu kişinin kendisinin derecelendirdiği ölçek; egzersiz şiddetini kalp atışı ölçmeden ayarlamaya yarar.
Borg skalası, egzersiz sırasında hissedilen zorluğu kişinin kendisinin derecelendirdiği bir ölçektir. İngilizce kısaltması RPE'dir (algılanan efor derecesi). İsveçli araştırmacı Gunnar Borg'un geliştirdiği özgün ölçek 6'dan 20'ye kadar uzanır; sonradan türetilen 0-10 biçimi ise özellikle nefes darlığını derecelendirmek için kullanılır.
Türkçe karşılıklarıyla ölçek
| 0–10 | Hissedilen zorluk |
|---|---|
| 0 | Hiç yok |
| 0,5 | Çok, çok hafif (zar zor fark edilir) |
| 1 | Çok hafif |
| 2 | Hafif |
| 3 | Orta |
| 4 | Biraz şiddetli |
| 5 | Şiddetli |
| 7 | Çok şiddetli |
| 10 | Çok, çok şiddetli (neredeyse en yüksek) |
| 6–20 | Hissedilen zorluk |
|---|---|
| 6 | Hiç zorlanma yok |
| 7 | Son derece hafif |
| 9 | Çok hafif |
| 11 | Hafif |
| 13 | Biraz zor |
| 15 | Zor |
| 17 | Çok zor |
| 19 | Son derece zor |
| 20 | En yüksek zorlanma |
Aradaki sayılar iki ifade arasındaki düzeyi gösterir. İfadeler özgün ölçeğin Türkçe karşılıklarıdır (Borg, 1982); değerlendirmede fizyoterapistin kullandığı form esas alınır.
Fizyoterapide nasıl kullanılır?
Egzersizin şiddetini ayarlamak için her seferinde nabız ölçmek gerekmez; kişiye "şu an ne kadar zor?" diye sorulur. Borg'un klasik makalesi, algılanan eforun kalp hızı ve oksijen tüketimi gibi fizyolojik ölçümlerle yakın ilişkili olduğunu gösterir. Kalp hızını etkileyen ilaç kullanan ya da nabzı güvenilir ölçülemeyen kişilerde bu ölçek daha da işlevsel hâle gelir.
Pulmoner rehabilitasyonda nefes darlığı 0-10 skalasıyla izlenir ve yürüyüş ya da bisiklet egzersizinin hedef aralığı buna göre söylenir; ayrıntı pulmoner rehabilitasyon sayfasında. Yaşlı bireylerin kuvvet ve dayanıklılık programlarında da "orta zorlukta" ifadesinin ne anlama geldiği bu ölçekle somutlaştırılır; bkz. geriatrik rehabilitasyon. Ev programında kişi kendi eforunu derecelendirebildiği için ölçek, egzersizi seans dışında da güvenli sınırda tutmaya yardımcı olur.
Sık karıştırılanlar
Ağrı skalası ağrının şiddetini, Borg skalası ise eforun zorluğunu sorar; bir egzersiz çok zor ama ağrısız olabilir. Konuşma testi, yani egzersiz sırasında rahat konuşabilme, benzer amaçla kullanılan daha kaba bir yöntemdir.
Ölçek öğrenilir. İlk seanslarda verilen puanlar birkaç deneme sonrasında oturur; bu yüzden ilk puanlar tek başına yorumlanmaz.
Kaynaklar
- Borg GA (1982). Psychophysical bases of perceived exertion. Med Sci Sports Exerc (yeni sekmede açılır)
- Williams N (2017). The Borg Rating of Perceived Exertion (RPE) scale. Occup Med (yeni sekmede açılır)
Son güncelleme: · İlk yayın: 3 Ekim 2026